Kan een vis en een krop sla samen honger bestrijden in Honduras?

Een vis en een krop sla in één bak water kunnen een wereld van verschil maken voor kwetsbare gezinnen in Honduras. Masterstudent Camiel Verboeket (Universiteit van Amsterdam) onderzocht hoe aquaponics – een slimme combinatie van viskweek en groenteelt – voedselzekerheid kan verbeteren bij NGO Casita Copán. Deze organisatie verzorgt dagelijks warme maaltijden voor kinderen van alleenstaande moeders in één van de armste regio’s van het land. Door meer dan duizend teeltmogelijkheden door te rekenen, toont Verboeket aan dat het systeem zich – mits strategisch toegepast – binnen vijf jaar kan terugverdienen én structureel bijdraagt aan gezondere maaltijden.

Van persoonlijke ervaring naar wetenschappelijke oplossing

In 2022 woonde Verboeket vijf maanden in Copán Ruinas, Honduras. “Ik zag van dichtbij hoe moeilijk het voor families was om gezond eten te kopen”, vertelt hij. “Niet omdat ze de waarde van gezonde voeding niet kenden, maar simpelweg omdat het budget te krap was. Voor veel gezinnen bleef groente een luxeproduct.”

Die ervaring werd zijn drijfveer om tijdens zijn master Business Economics een oplossing te zoeken die voedselproductie lokaal, betaalbaar en duurzaam maakt. Honduras behoort tot de landen met de hoogste voedselonzekerheid ter wereld: 72 procent van de bevolking heeft onvoldoende of onregelmatige toegang tot gezond voedsel. Casita Copán, de NGO waar Verboeket zijn onderzoek uitvoerde, verstrekt jaarlijks 33.600 maaltijden aan kinderen van alleenstaande moeders – volledig gefinancierd door donaties.

De verwachting is dat de wereldwijde voedselvraag tegen 2050 met vijftig procent zal toenemen, terwijl landbouwopbrengsten juist zullen afnemen door de gevolgen van klimaatverandering. Dit maakt het noodzakelijk om duurzame en innovatieve productiemethoden te ontwikkelen die lokaal toepasbaar zijn en de toegang tot veilig en voedzaam voedsel verbeteren.

Waterbesparing van 95 procent

Aquaponics werkt als een natuurlijk kringloopsysteem. “De vissen produceren ammoniakrijke ontlasting, die bacteriën omzetten in voedingsstoffen voor planten”, legt Verboeket uit. “De planten filteren op hun beurt het water, dat terug naar de visbassins stroomt. Het systeem verbruikt tot 95 procent minder water dan traditionele landbouw en heeft geen kunstmest of pesticiden nodig.”

Met Python analyseerde de masterstudent 1.140 mogelijke groentecombinaties op economische haalbaarheid. Het meest verrassende? “Van alle combinaties waren er 967 winstgevend, maar de grens tussen winst en verlies is haarscherp. Eén kleine wijziging in teeltkeuze kan het verschil maken tussen een rendabel en verliesgevend systeem.”

‘Mijn dochter heeft weer zin in het leven’

De impact gaat verder dan cijfers. Verboeket sprak uitgebreid met moeders van de kinderen bij Casita Copán. “Negentig procent van de moeders vertelt dat gezond voedsel kopen een grote uitdaging is. Voor 69 procent van hen is het budget zo krap dat ze structureel minder eten kopen dan hun gezin nodig heeft.”

Wanneer hij vroeg naar veranderingen in de gezondheid van hun kinderen door het dieet bij de NGO, antwoordden alle moeders volmondig ja. “Hun kinderen hadden meer energie, waren aangekomen en konden zich beter concentreren op school. Eén moeder vertelde zelfs dat haar dochter weer zin in het leven had gekregen door de hulp en voeding die ze bij Casita Copán ontving.”

Van donatie naar duurzame investering

Het onderzoek toont aan dat de beste groentecombinaties – zoals sla, komkommer en courgette – het systeem binnen 4,32 jaar rendabel maken. “Dit doorbreekt het vooroordeel dat ontwikkelingshulp alleen maar geld kost”, benadrukt Verboeket. “Aquaponics creëert een zichzelf versterkend systeem. Een investering die zichzelf terugverdient, waardoor het vrijgekomen kapitaal opnieuw kan worden ingezet.”

De volgende stap? Opschaling naar huishoudniveau via microfinanciering. “Als het systeem bij de NGO succesvol blijkt, kunnen straten of communities zelf aquaponics-systemen beheren. Zo wordt ontwikkelingshulp geen tijdelijke hulpmaatregel, maar een blijvende investering in voedselzekerheid.”

Over Camiel

Dit onderzoek werd uitgevoerd door Camiel Joseph Verboeket. Op zijn zestiende verhuisde hij naar Costa Rica, waar hij op een campus midden in de natuur woonde. Na een bachelor Liberal Arts & Sciences aan Erasmus University College studeerde hij een jaar in Mexico en woonde hij enkele maanden in Honduras. Daar zag hij hoe voedselgebrek en economische problemen met elkaar verbonden zijn.

Dit inspireerde hem tot een master Business Economics met specialisatie in Sustainability. Met steun van het Mr. Julia Henriëtte Jaarsma-Adolfs Fonds keerde hij terug naar Honduras voor zijn scriptieonderzoek. Hij onderzocht aquaponics – een duurzaam systeem waarin viskweek (aquacultuur) en plantenteelt (hydroponics) worden samengebracht.

Na zijn master ging Verboeket aan de slag bij de Nederlandse ambassade in Colombia. Daar werkt hij aan projecten voor schone energie zoals windparken en waterstof. Ook werkt hij samen met het landbouwteam aan het verduurzamen van voedselproductie.